آزمایشگاه فناوری نانو در انرژی

اطلاعات کلی

تغییر روی‌کرد جامعه بشری در تغییر الگوی استفاده از منابع اولیه انرژی‌های سنتی به انرژی‌های تجدیدپذیر، انجام پژوهش‌های کاربردی در منابع نوین تولید و تبدیل انرژی را ضروری می‌نماید. فناوری نانو در این حوزه، ابزاری مهم است.
انرژی تولیدشده از منابع اولیه تجدیدپذیر به‌دلیل ماهیت ناپایدار این منابع اولیه، دارای عدم قطعیت است. از این رو لازم است تا جهت تامین پایدار انرژی مصرف‌کنندگان، قابلیت اطمینان این منابع انرژی را بالا برد. از میان راه‌کارهای بالابردن قابلیت اطمینان این منابع، استفاده از ذخیره‌سازهای انرژی بسیار متداول است. ذخیره‌سازی انرژی به روش‌های مختلف مکانیکی، شیمیایی، الکتریکی و الکتروشیمایی ممکن است. ذخیره‌سازهای الکتروشیمیایی در دو دسته کلی باتری‌ها و ابرخازن‌ها دسته‌بندی می‌شوند.
فناوری نانو با ارتقای مواد و فناوری این ابزارهای الکتروشیمیایی، کمک شایانی به افزایش کارآیی آنها نموده است. نانومواد مدرن موجب افزایش چگالی انرژی، چگالی توان و طول عمر ذخیره‌سازهای نوین شده و نسل‌های جدیدی از باتری‌ها و ابرخازن‌ها را به بازار عرضه کرده‌اند.
یکی دیگر از حوزه‌های کاری این آزمایشگاه، انجام پژوهش در زمینه سلول‌های خورشیدی فتوولتاییک راندمان‌ بالا است. سامانه لایه‌نشانی بخار شیمیایی به‌کمک پلاسما (PECVD) در ساخت سلول‌های فتوولتاییک راندمان‌ بالا در این آزمایشگاه با تجهیزات جانبی خود در اختیار پژوهشگران این حوزه جهت انجام پژوهش‌های کاربردی و بنیادی قرار دارد.
آزمایشگاه فناوری نانو در انرژی، زیرساختی را برای انجام پژوهش‌های مرتبط با ساخت و به‌کارگیری نانومواد در ادوات تولید و تبدیل انرژی از سویی و ذخیره‌سازهای الکتروشیمیایی انرژی و به‌طور خاص ابرخازن از سوی دیگر فراهم نموده است. این آزمایشگاه به تجهیزاتی جهت ساخت انواع نانوکربن‌ها و نانوساختارهای اکسید فلزی و همچنین تست باتری‌ها و ابرخازن‌های ساخته‌شده، تجهیز شده است.
این آزمایشگاه آمادگی همکاری و ارایه داده‌های تجربی به مراکز دانشگاهی و پژوهشی را دارد.
  • تستر باتری چهارکاناله
  • آون آزمایشگاهی
  • سامانه لایه نشانی PECVD
  • کوره اتمسفر کنترل
  • آسیاب جارمیل قابل برنامه ریزی
  • میکروسکوپ اپتیکال 
  • هود آزمایشگاهی
  • سانتریفیوژ
  • حمام فراصوت

کتاب‌ها:

  1.  

مقاله‌های ISI:

  •  

سایر مقالات:

  •  

چارت اعضای آزمایشگاه

تیم‌های پژوهشی

امروزه، با تغییر روی‌کرد بشر در استفاده از منابع اولیه انرژی‌های تجدیدپذیر از سویی و عدم قطعیت در تامین پروفیل بار با استفاده از این منابع از سوی دیگر، به‌کارگیری بهینه از اقسام ذخیره‌سازهای انرژی در کنار منابع تولید و تبدیل انرژی از موضوع‌های موردتوجه پژوهش‌گران می‌باشد. بدین سبب،  پژوهش در زمینه توسعه استفاده از اقسام ذخیره‌سازهای انرژی شامل: ذخیره‌سازهای الکتریکی، مکانیکی، الکترومکانیکی، شیمیایی، الکتروشیمیایی در کاربردهای مختلف ثابت و متحرک از سوی مراکز پژوهشی در دنیا جذابیت بسیاری یافته است. با توجه به نیازهای کشور و روی‌کردهای جدید در زمینه تغییر نگرش از سوی انرژی‌های سنتی به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، تیم علمی و پژوهشی “ذخیره‌سازی انرژی” در این آزمایشگاه با همراهی متخصصان و نخبگان این حوزه سازمان‌دهی شده است. در این تیم، پژوهش در مرزهای دانش و پژوهش‌های کاربردی به‌صورت توامان انجام می‌پذیرد.

این تیم با هدف طراحی و ساخت سامانه‌های شستشوی مقره‌های انتقال نیرو با کمک فناوری نانو راه‌اندازی شده است. رسوب‌زدایی مداوم از مقره‌ها در خطوط انتقال یکی از چالش‌های مهم و راهبردی کشور در چارچوب پدافند غیرعامل می‌باشد.

لایه‌نشانی نانوساختار دارای کاربردهای فراوانی در بخش‌های مختلف صنعت است و بخش انرژی نیز در بخش‌های مختلف خود با این فناوری درگیر می‌باشد. لایه‌نشانی از فاز بخار به دلیل خلوص بسیار بالا و دقت فرآیند یکی از پرکاربردترین روش‌های لایه‌نشانی می‌باشد. در این آزمایشگاه سامانه لایه‌نشانی از فاز بخاز به کمک پلاسما برای سنتز انواع نانولایه‌ها و نانوساختارهای مشابه مانند نانولوله‌های کربنی و سیلیکونی راه‌اندازی شده است.

پروژه‌های آزمایشگاه

با سرمایه‌گذاری لابراتوار مهندسی انرژی‌ و بخش خصوصی و وزارت عتف طراحی و ساخت ابرخازن به‌عنوان منبع ذخیره آینده انرژی الکتریکی از حدود سال ۱۳۹۰ شروع شده است. گام اول نتایج این پروژه منجر به طراحی و ساخت نمونه آزمایشگاهی ابرخازن دولایه الکتروشیمیایی شده است. در گام بعدی، سه نمونه نیمه‌صنعتی ابرخازن دولایه الکتروشیمیایی به ظرفیت ۵۰۰ فاراد ساخته شده است.

امکان ساخت ظرفیت‌های بالاتر ابرخازن دولایه الکتروشیمیایی نیمه‌صنعتی در این آزمایشگاه فراهم است.

پس از ساخت ابرخازن دولایه الکتروشیمیایی، تولید نیمه‌صنعتی ابرخازن‌های هیبریدی در ظرفیت‌های ۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ فاراد آغاز گردیده است. با دانش‌بنیان‌شدن این محصول در شرکت مهندسی استا مستقر در لابراتوار مهندسی انرژی‌، مذاکره‌های عقد قرارداد در کاربردهای خودرویی و ایستگاهی در حال انجام است. 
امکان ساخت ظرفیت‌های بالاتر ابرخازن هیبریدی نیمه‌صنعتی در این آزمایشگاه فراهم است.

در این آزمایشگاه، چرخه تولید نیمه‌صنعتی نانومواد کربنی موردنیاز در ساخت ابرخازن (شامل کربن فعال، ایروژل، گرافیت و گرافن و …) راه‌اندازی شده است.

در این آزمایشگاه با بهره گیری از فرایندهای سونوکمیکال (فراصوت-شیمیایی)، محلولی بهینه برای شستشوی مقره های انتقال نیرو طراحی و ساخته شده و با موفقیت مورد تست قرار گرفته است.

انجام پژوهش مستمر در هیبریدسازی ابرخازن و باتری در سامانه ذخیره‌ساز هیبریدی توسط پژوهش‌گران این آزمایشگاه در حال پیگیری است. این پژوهش‌گران در حال طراحی و ساخت نمونه اولیه آزمایشگاهی  این سامانه‌ها می‌باشند.

پژوهش‌گران این آزمایشگاه، مبادرت به طراحی سلول‌های خورشیدی فتوولتاییک راندمان‌بالا به‌صورت چندلایه نموده‌اند. در این طراحی از نانوساختارهای مختلف انواع نیمه‌هادی به‌صورت چندلایه استفاده شده است.